Prikkelbare darmsyndroom
Een veel gestelde (zelf) diagnose
Prikkelbare darmsyndroom komt naar schatting bij zo'n 15% á 20% van de Nederlandse bevolking voor, twee keer zo vaak bij vrouwen als bij mannen. Het wordt beschouwd als één van de meest voorkomende chronische darmaandoeningen in Nederland. Maar is het wel chronisch?
Klachten bij PDS
De diagnose wordt gesteld bij mensen die kampen met onder genoemde klachten, en waar door artsen verdere afwijkingen aan de darm zijn uitgesloten.
- Buikpijn;
- Buikkrampen;
- Problemen met de stoelgang;
- Diarree en/of verstopping;
- Opgezette buik en/of opgeblazen gevoel.
Of ook klachten die niet direct aan de darm gelinkt worden zoals:
- Vermoeidheid;
- Maagklachten of brandend maagzuur;
- Hoofdpijn;
- Blaasproblemen;
- Rugpijn of pijn in de zij;
- Pijn bij het vrijen;
- Fybromyalgie.
Reguliere behandeling
Afhankelijk van je huisarts worden regulier vaak verschillende oplossingen geboden. Meestal begint het gesprek bij je voedingspatroon — welke producten geven klachten? Daarnaast wordt soms een beperkt dieet geadviseerd dat laag is in zogenoemde FODMAPs. Ook vindt er vaak een psychosociale beoordeling plaats, en wordt er bloedonderzoek gedaan om coeliakie uit te sluiten. Via ontlastingsonderzoek op calprotectine, een belangrijke ontstekingsmarker, wordt gekeken of er sprake is van ontstekingen in de darm. Afhankelijk van de uitkomst volgt soms een doorverwijzing naar een MDL-arts, om verdere afwijkingen zoals colitis ulcerosa, de ziekte van Crohn of darmkanker uit te sluiten.
Dit is een goede start, want een dieet wat laag is in fodmaps kan rust geven in je systeem en spijsvertering. Na een tijdje volgen van zo'n dieet begint men dan vaak met herintroductie van bepaalde producten om te kijken wat wel en niet verdragen kan worden - beginnend met de producten met de laagste fodmapwaarde. Echter - is er dan nog geen oorzaak van de klachten vastgesteld - en dus zal 9 van de 10 keer niet veel verdragen worden - en komen de klachten weer terug.
Een ander bijkomend probleem van dit dieet, is dat je hiermee je microbioom (nog verder) uit balans brengt - want bij een low fodmap dieet wordt o.a. ui, prei, groenten zoals broccoli, bloemkool en spruiten, paddestoelen, fruit zoals appele en peer, tarwe/granen en zuivelproducten vermeden, wat nou juist hele belangrijke voeding is voor de goede bacteriën in je darmen. Als je dit niet meer eet sterven die af, en krijgen de minder goede bacterien makkelijker de overhand. Daarnaast zijn dit belangrijke producten om de juiste nutriënten binnen te krijgen om juist je darmen te kunnen herstellen.
Mogelijke oorzaken
Waar de oplossingen aangevuld kunnen worden is door na te gaan waardoor deze klachten nou eigenlijk ontstaan. Er kunnen meerdere oorzaken aan ten grondslag liggen, en vaak is het een mix van meerdere factoren, de meest voorkomende oorzaken noem ik hieronder.
In je darmen leven miljarden bacteriën, schimmels en andere micro-organismen, die samen je microbioom vormen. Je microbioom is in balans als de goede bacteriën de overhand hebben. Een voedingspatroon dat laag is in vezels, veel bewerkte voeding, antibioticagebruik, maar ook chronische stress zijn allemaal factoren die de diversiteit van je microbioom aantasten. En een microbioom uit balans betekent meer ontstekingen, een slechtere vertering en een darm die veel gevoeliger (prikkelbaar) kan reageren dan normaal.
Beschadigd darmslijmvlies
De binnenwand van je darm is bedekt met een laagje slijmvlies — je eerste verdedigingslinie tegen micro-organismen en ziekmakers van buiten. Dit slijmvlies zorgt ervoor dat voedingsstoffen worden opgenomen, maar ook dat ongewenste stoffen buiten blijven. Wanneer dit laagje beschadigd raakt, bijvoorbeeld door een niet-optimaal voedingspatroon, chronische obstipatie, alcohol of stress, ontstaat er wat men ook wel een 'leaky gut' noemt: verhoogde darmpermeabiliteit. De darmwand wordt als het ware poreus, waardoor stoffen die er eigenlijk niet doorheen mogen toch in je bloedbaan terechtkomen. Dit kan leiden tot laaggradige ontstekingen, een overactief immuunsysteem en, je raadt het al, een prikkelbare darm.
Stress: darm-brein-as
Je darmen en je brein staan in direct contact via de zogenoemde darm-brein-as, een tweerichtingsverbinding via het zenuwstelsel, hormonen en je microbioom. Dat betekent dat wat er in je hoofd gebeurt, direct voelbaar is in je buik. Bij chronische stress maakt je lichaam continu cortisol aan, wat de doorbloeding van je darmen vermindert, je darmmotiliteit verstoort en je slijmvlies verder aantast. Veel mensen met PDS herkennen dit: in stressvolle periodes worden de klachten direct erger. Dat is geen toeval, maar een logisch gevolg.
De drie hangen natuurlijk ook met elkaar samen: een verstoord microbioom maakt je gevoeliger voor stress, (chronische) stress kan je slijmvlies beschadigen, en een beschadigd slijmvlies verstoort je microbioom verder. Het is zelden één oorzaak, en daarom is alleen een beperkt dieet zonder vervolgonderzoek en stappen, niet optimaal.
Mijn aanpak
Als je op zoek bent naar een meer structurele oplossing, met een volwaardig voedingspatroon en zonder (al te veel buikpijn), dan help ik je graag! Geen standaardoplossing, want die bestaat niet bij PDS. Wat ik doe is kijken naar het hele plaatje: jouw klachten, jouw geschiedenis, en jouw leefstijl, om zo de onderliggende oorzaak te vinden in plaats van alleen de symptomen te behandelen.
Het begint met een korte kennismaking, zodat je weet wie ik ben en hoe ik werk, en ik een eerste beeld van je krijg. Daarna vul je een uitgebreid intakeformulier in, zodat ik goed voorbereid ben voor onze eerste afspraak: een intake van ongeveer anderhalf uur. In dat gesprek gaan we de diepte in. We hebben het niet alleen over wat je eet, maar ook over je leefomgeving, stressniveau, slaap, medische geschiedenis en alles wat verder relevant kan zijn.
Aanvullend labonderzoek is vaak nodig. Dit bepaal ik o.b.v. de anamnese. Bij vermoeden van overgevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen bijvoorbeeld een bloedtest op voedselintolleranties. Een ontlastingstest bij vermoeden van een verstoord microbioom. Onderbouwd met labwaarden kan ik gerichter adviseren zonder giswerk. Misschien heb je al wat onderzoeken gedaan via de huisarts, dan kan je deze resultaten ook meenemen!
Wanneer de labwaardes binnen zijn plannen we nog een moment om de resultaten door te spreken. Vervolgens stel ik een uitgebreid adviesplan op. Daarin staat een heldere uitleg van wat er speelt, aangevuld met concrete adviezen op het gebied van voeding, leefstijl en suppletie — inclusief uitgebreide menuopties zodat je meteen aan de slag kunt. Je krijgt ook een indicatie van wat je kunt verwachten: wanneer zie je verbetering, en op welk vlak?
Wat ik belangrijk vind: we doen dit stap voor stap. Niet alles tegelijk, want dat werkt niet, voor je lichaam niet, en voor jou niet. Bij elke stap ben ik beschikbaar voor vragen en begeleiding, zodat je er nooit alleen voor staat.
Mogelijk trajectverloop
Het exacte verloop is van tevoren niet vast te stellen, en verschilt echt per persoon en situatie.
Maar wat ik vaak zie bij mensen met prikkelbare darmsyndroom, is dat er meerdere factoren samen de klachten veroorzaken, en we meestal minimaal 1 tussenstap nodig hebben om de klachten te verhelpen.
Dit beslaat ongeveer 3 maanden en is zo opgebouwd:
- Intakegesprek
- Ontlastingsonderzoek; microbioom
- Afspraak onderzoeksresultaten bespreken
- Adviesplan, met voedings-en leefstijladvies
- Kort consult, adviesplan bespreken
- Na 4-6 weken een vervolgconsult
- Nieuw adviesplan o.b.v. vervolgconsult
- Follow up na 4-6 weken
De totale kosten voor een traject zoals hierboven bedragen € 1.025.
Dit is inclusief het ontlastingsonderzoek, maar exclusief eventuele supplementen en andere aanbevolen producten.
Je vindt hier een overzicht van alle tarieven.
